Alfabetyczny szyfr, nazywany również szyfrem podstawienia, opiera się na przyporządkowaniu każdej literze alfabetu innej litery. W najprostszej postaci, np. w szyfrze Cezara, litery są przesunięte o stałą liczbę miejsc w alfabecie. Inne odmiany, takie jak szyfr kluczowy, wykorzystują słowo kluczowe do ustalenia nowego porządku liter. Ten rodzaj kodowania ma długą historię, sięgającą starożytności, i był stosowany w komunikacji wojskowej oraz dyplomatycznej. Obecnie, mimo że nie zapewnia silnej ochrony przed zaawansowanymi atakami kryptograficznymi, stanowi ciekawy wstęp do nauki kryptografii i może być wykorzystywany w grach, łamigłówkach czy jako element edukacyjny. Działanie szyfru wymaga posiadania tego samego klucza przez nadawcę i odbiorcę, który określax mapowanie liter. Po zaszyfrowaniu wiadomości, osoba bez klucza nie może łatwo odczytać oryginalnego tekstu. Ze względu na ograniczoną liczbę możliwych przesunięć, szyfr ten jest podatny na ataki siłowe oraz analizę częstotliwości liter. W praktyce alfabetyczny szyfr może być zastosowany do tworzenia prostych kodów w pokojach ucieczki, do nauki podstaw mechaniki szyfrowania lub jako element artystycznych projektów. Należy jednak pamieć, że nie zapewnia on odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i nie powinien być używany do przesyłania poufnych informacji.